در مرض پرتنيت به تمام شكم مىرسد و از حركت بسيار مىگردد و ضيق النّفس و فواق عارض مىگردد در غالب و گفته‌اند اين فواق انقباض تشنجى حجاب حاجز است سيّم قى است كه رنگ آن سبز كرّاسى است چهارم انتفاخ شكم است و وقتى شكم را قرع كنند در طرف تحتانى صوت اصمّ و در فوق معده صوت طبلى ظاهر مىگردد و با اعتقال بطن و سياهى در دور چشم و بنفش شدن لبها است و گفته‌اند علامت مشخّصه اين مرض انتفاخ بطن و قى سبزرنگ و هيئت مهيب صورت مىباشد در معالجه پرتنيت در علاج اين ورم صفاق گفته‌اند اطبّاء جديد اگر ورم حاد شد بايد زلو به شكم انداخت آنجا كه درد دارد و اگر بنيه مريض كم بود به اين معنى كه دوام و طاقت رفتن خون را نداشت روغن خاكسترى به روى شكم بمالند و يخ را با آب خورد كرده يا كيسه آب سرد بالاى شكم بيندازند تا وقتى كه سست شده و درد ساكت گردد و اگر مريض از سردى آن متالّم شد بردا رند دوباره بگذارند و تزريق مرفين به زير جلد نمايند و اگر قى باشد قطعات يخ به‌بلعند و اگر ورم به طول انجامد مشمع منفط از قبيل مشمع ز زراريح بالاى شكم بيندازند و هميشه طبع را نرم نگاهدارند در اين‌گونه مرض